کارت سوخت که سال‌ها ابزار اصلی مدیریت سهمیه و مصرف بنزین بوده، در آستانه تغییر نقش قرار گرفته است. در مرحله نخست، استفاده از کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها با احراز هویت و اتصال به کارت بانکی سامان‌دهی می‌شود و در مرحله بعد، انتقال سهمیه بنزین به کارت بانکی در دستور کار قرار دارد.
مدیر سامانه هوشمند سوخت کشور اعلام کرده است که میزان برداشت از کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها در شهریورماه به ۴۰ درصد رسیده است. این آمار نشان می‌دهد کارت‌های جایگاه دیگر صرفاً برای مواقع فراموشی کارت سوخت استفاده نمی‌شوند و سهم قابل توجهی از سوخت‌گیری‌ها از این مسیر انجام می‌شود.
طرح شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها با هدف افزایش شفافیت و مدیریت دقیق‌تر برداشت سوخت در حال اجراست. این طرح ابتدا در ۵۴ جایگاه منتخب تهران به‌صورت آزمایشی آغاز شده و طبق اعلام شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، قرار است طی سه ماه آینده در سراسر کشور اجرا شود.
در سازوکار جدید، فردی که به کارت سوخت شخصی دسترسی ندارد، می‌تواند از کارت بانکی معتبر خود برای احراز هویت استفاده کند. پس از قرار دادن کارت بانکی در دستگاه کارت‌خوان و انجام فرآیند احراز هویت، امکان سوخت‌گیری از طریق کارت اضطراری جایگاه فراهم می‌شود.
به این ترتیب، کارت اضطراری دیگر ابزاری کاملاً مستقل از مصرف‌کننده نخواهد بود و اطلاعات مربوط به برداشت سوخت قابل ثبت و ردیابی خواهد شد. هدف اعلام‌شده برای این تغییر، کاهش تصدی‌گری جایگاه‌داران، افزایش شفافیت و مدیریت بهتر تخصیص و برداشت سوخت است.
افزایش استفاده از کارت‌های جایگاه یکی از دلایل اصلی تغییر سازوکار آنهاست. مدیر سامانه هوشمند سوخت کشور گفته است که شناسه‌دار نبودن کارت‌های آزاد، امکان مدیریت دقیق برداشت سوخت را محدود می‌کرد و در برخی مناطق نیز می‌توانست زمینه عرضه خارج از شبکه را ایجاد کند.
طبق اعلام صنف جایگاه‌داران، کارت‌های شخصی همچنان ابزار اصلی سوخت‌گیری محسوب می‌شوند و استفاده از کارت‌های جایگاه برای شرایط ضروری در نظر گرفته شده است. میزان سوخت قابل دریافت با کارت اضطراری نیز بسته به استان ۱۵، ۲۰ یا ۲۵ لیتر در هر نوبت اعلام شده است.
در همین حال، انتقال سهمیه بنزین از کارت سوخت به کارت بانکی نیز در دستور کار قرار گرفته است. رضا سپهوند، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس، اعلام کرده است اجرای آزمایشی این طرح از ابتدای مهرماه در پنج استان دنبال می‌شود و هدف این است که تا پایان سال ۱۴۰۵ به سراسر کشور تعمیم داده شود.
در مدل جدید، سهمیه بنزین به کارت بانکی مالک خودرو متصل خواهد شد و شبکه بانکی در فرآیند تخصیص و استفاده از سهمیه نقش پررنگ‌تری پیدا می‌کند. اطلاعات خودرو در اختیار دستگاه‌های مسئول قرار می‌گیرد، میزان سهمیه توسط مجموعه‌های متولی سوخت تعیین می‌شود و زیرساخت نرم‌افزاری و بانکی نیز برای اجرای فرآیند جدید مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
با این حال، تغییر شیوه سوخت‌گیری به معنای حذف فوری کارت سوخت نیست. فرآیند در نظر گرفته‌شده به‌صورت مرحله‌ای اجرا می‌شود؛ از یک سو کارت‌های اضطراری شناسه‌دار می‌شوند و از سوی دیگر، استفاده از کارت بانکی برای سوخت‌گیری در قالب طرح‌های آزمایشی توسعه پیدا می‌کند.
سپهوند گفته است در صورت اجرای کامل مدل جدید، کارت‌های آزاد جایگاه‌ها نیز جمع‌آوری خواهند شد و سهمیه افراد از طریق کارت بانکی مورد استفاده قرار خواهد گرفت. بنابراین کاهش نقش کارت سوخت به‌صورت تدریجی و همزمان با آماده شدن زیرساخت‌های جدید انجام خواهد شد.
در مرحله فعلی، کارت سوخت شخصی همچنان مورد استفاده قرار می‌گیرد و کارت اضطراری نیز برای شرایط خاص در جایگاه‌ها وجود دارد. با این حال، شناسه‌دار شدن کارت‌های اضطراری و توسعه سوخت‌گیری با کارت بانکی نشان می‌دهد نقش شبکه بانکی در مدیریت مصرف بنزین در حال افزایش است.
حدود ۴۰ درصد سوخت‌گیری کشور در شهریورماه از طریق کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها انجام شده و اکنون این کارت‌ها در مسیر شناسه‌دار شدن قرار گرفته‌اند. همزمان، طرح انتقال سهمیه بنزین به کارت بانکی نیز در حال آزمایش است و برای اجرای سراسری آن تا پایان سال ۱۴۰۵ هدف‌گذاری شده است.
در صورت اجرای کامل این برنامه، کارت بانکی به ابزار اصلی دسترسی به سهمیه تبدیل خواهد شد و نقش کارت سوخت فیزیکی و کارت‌های آزاد جایگاه‌ها کاهش پیدا می‌کند.
نظر شما چیست؟