مقررات جدید چین ممکن است طراحی کابین خودروهای آینده را متحول کند؛ از ممنوعیت نمایشگرهای تاشو گرفته تا محدودیت صندلی‌های جاذبه صفر و بازگشت دکمه‌های فیزیکی.
چین که طی سال‌های اخیر به یکی از پیشگامان استفاده از نمایشگرهای بزرگ، کابین‌های دیجیتال و فناوری‌های نوآورانه در صنعت خودرو تبدیل شده، اکنون قصد دارد نظارت سخت‌گیرانه‌تری بر این تجهیزات اعمال کند. مقامات این کشور نگران‌اند که گسترش بی‌رویه نمایشگرهای لمسی و حذف کلیدهای فیزیکی، به‌جای بهبود تجربه رانندگی، ایمنی سرنشینان را به خطر بیندازد.
وزارت صنعت و فناوری اطلاعات چین (MIIT) در پیش‌نویس مقررات جدید خود، مجموعه‌ای از الزامات ایمنی را برای نمایشگرهای داخل خودرو، صندلی‌های پیشرفته، سیستم‌های روشنایی و شیوه‌های کنترل امکانات خودرو پیشنهاد کرده است. این اقدامات در ادامه سیاست‌های اخیر چین برای افزایش ایمنی طراحی خودروها، از جمله محدودسازی دستگیره‌های کاملاً مخفی درها، مطرح شده‌اند.
نمایشگرهای بزرگ خودرو زیر ذره‌بین نهادهای نظارتی
در سال‌های اخیر، استفاده از نمایشگرهای بزرگ به یکی از ویژگی‌های شاخص خودروهای چینی، به‌ویژه مدل‌های برقی و پلاگین‌هیبریدی تبدیل شده است. بسیاری از خودروسازان با حذف دکمه‌های فیزیکی و انتقال تنظیمات مختلف به نمایشگر مرکزی، تلاش کرده‌اند کابین محصولات خود را مدرن‌تر و مینیمال‌تر جلوه دهند.
بااین‌حال، مقامات چینی معتقدند که چنین رویکردی باید از نظر ایمنی مورد ارزیابی دقیق‌تری قرار گیرد. بر اساس پیش‌نویس مقررات جدید، خودروهای مجهز به نمایشگرهای مرکزی سیستم اطلاعات و سرگرمی، نمایشگرهای بزرگ و سیستم‌های پیشرفته هدآپ دیسپلی (HUD) باید ارزیابی‌های مشخصی را پشت سر بگذارند.
این ارزیابی‌ها سه محور اصلی دارند: تأثیر نحوه نمایش اطلاعات بر ایمنی رانندگی، قابلیت اطمینان عملکرد تجهیزات در شرایط محیطی سخت و ایمنی آن‌ها هنگام وقوع تصادف. به این ترتیب، صرف استفاده از یک نمایشگر بزرگ به معنای ممنوعیت عرضه خودرو نخواهد بود؛ بلکه خودروسازان باید نشان دهند که طراحی و عملکرد آن، مخاطره غیرقابل‌قبولی برای راننده و سرنشینان ایجاد نمی‌کند. در صورت تصویب مقررات، نمایشگرهایی که الزامات ایمنی تعیین‌شده را برآورده نکنند، ممکن است مانع دریافت تأییدیه عرضه خودرو شوند. البته در پیش‌نویس منتشرشده، محدودیت مشخص و یکسانی برای حداکثر ابعاد نمایشگرها تعیین نشده است.
احتمال ممنوعیت کامل نمایشگرهای تاشو و انعطاف‌پذیر
یکی از مهم‌ترین بخش‌های مقررات پیشنهادی چین، ممنوعیت استفاده از نمایشگرهای تاشو و انعطاف‌پذیر در خودروهاست. این فناوری هنوز در خودروهای تولیدانبوه چین فراگیر نشده، اما شرکت‌های فعال در صنعت نمایشگر در حال توسعه نمونه‌هایی از آن هستند. برای مثال، شرکت چینی BOE در سال جاری میلادی نمونه‌ای از نمایشگرهای خم‌شونده مخصوص کابین خودرو را به نمایش گذاشته است.
برخلاف نمایشگرهای بزرگ و ثابت که قرار است بر اساس معیارهای ایمنی ارزیابی شوند، متن پیش‌نویس برای نمایشگرهای تاشو و انعطاف‌پذیر ممنوعیت صریحی را پیشنهاد می‌کند. این تمایز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا برخلاف آنچه ممکن است از عنوان خبر برداشت شود، چین قصد ندارد تمام نمایشگرهای لمسی یا بزرگ خودروها را ممنوع کند. تمرکز مقررات بر ایمنی عملکرد، نحوه ارائه اطلاعات و برخی طراحی‌های خاص نمایشگر است.
بازگشت دکمه‌های فیزیکی به کابین خودرو
محدودیت نمایشگرها تنها بخشی از رویکرد جدید چین در طراحی کابین خودرو است. مقامات این کشور همچنین به دنبال کاهش وابستگی عملکردهای حیاتی خودرو به رابط‌های لمسی هستند. بر اساس الزامات پیشنهادی، عملکردهای مهم و مرتبط با ایمنی، از جمله چراغ‌ها، برف‌پاک‌کن و سیستم‌های رفع بخار و یخ‌زدگی شیشه، باید امکان کنترل از طریق کلیدها یا تجهیزات فیزیکی را داشته باشند.
بنابراین، خودروسازان همچنان می‌توانند برای این عملکردها از تنظیمات دیجیتال استفاده کنند، اما وجود رابط لمسی به‌تنهایی کافی نخواهد بود. هدف این رویکرد آن است که راننده بتواند بدون نیاز به جست‌وجو در منوهای نمایشگر و با حداقل انحراف توجه از مسیر، عملکردهای ضروری خودرو را کنترل کند.
این الزام همچنین می‌تواند وابستگی عملکردهای حیاتی به سیستم اطلاعات و سرگرمی را کاهش دهد؛ سیستمی که ممکن است دچار اختلال نرم‌افزاری یا ازکارافتادگی شود. چین پیش‌تر نیز در قالب بازنگری استاندارد ملی GB 4094، الزامات گسترده‌تری را برای کنترل فیزیکی عملکردهایی مانند راهنما، چراغ هشدار خطر، انتخاب دنده و برخی سامانه‌های کمک‌راننده پیشنهاد کرده بود.
صندلی‌های جاذبه صفر؛ فناوری لوکس دیگری که محدود می‌شود
مقررات پیشنهادی چین فقط نمایشگرهای داخل کابین را هدف قرار نداده‌اند. صندلی‌های موسوم به «جاذبه صفر» یا
Zero-Gravity نیز در فهرست فناوری‌های تحت بررسی قرار دارند. این نوع صندلی‌ها که در برخی خودروهای لوکس و پیشرفته چینی به کار می‌روند، با قابلیت تنظیم گسترده زاویه پشتی، نشیمنگاه و زیرپایی، امکان قرارگیری سرنشین در وضعیتی نزدیک به حالت استراحت یا نیمه‌خوابیده را فراهم می‌کنند.
اگرچه این طراحی می‌تواند راحتی سرنشین را افزایش دهد، استفاده از آن هنگام حرکت خودرو نگرانی‌هایی درباره ایمنی ایجاد می‌کند. در پیش‌نویس جدید پیشنهاد شده است خودروسازان با استفاده از راهکارهای فنی، مانع فعال‌سازی حالت جاذبه صفر هنگام حرکت خودرو شوند. این محدودیت همچنین شامل قابلیت چرخش صندلی‌ها و تبدیل آن‌ها به تخت نیز می‌شود.
از منظر مهندسی ایمنی، تغییر شدید وضعیت نشستن می‌تواند نحوه قرارگیری بدن نسبت به کمربند ایمنی و کیسه‌های هوا را تغییر دهد و بر عملکرد سامانه‌های محافظت از سرنشین در تصادف تأثیر بگذارد. بنابراین، موضوع اصلی ممنوعیت نصب این صندلی‌ها نیست؛ بلکه جلوگیری از استفاده از برخی حالت‌های آن‌ها در زمان حرکت خودرو است.
محدودیت برای فرمان‌های صوتی و چراغ‌های قابل شخصی‌سازی
بخش دیگری از مقررات پیشنهادی به شیوه تعامل سرنشینان با سیستم‌های خودرو اختصاص دارد. در برخی خودروهای مدرن، سرنشینان می‌توانند از طریق فرمان صوتی عملکردهای مختلفی را کنترل کنند؛ اما مقامات چینی قصد دارند برای دسترسی به عملکردهای حساس ایمنی محدودیت‌هایی اعمال کنند.
بر اساس پیش‌نویس، در زمان حرکت خودرو، افراد غیر از راننده نباید بتوانند از طریق فرمان صوتی یا شیوه‌های تعاملی جدید، مستقیماً عملکردهای مهمی مانند کنترل چراغ‌ها، درها و درِ موتور را فعال کنند. این موضوع به معنای ممنوعیت کامل دستیارهای صوتی نیست، بلکه دسترسی افراد غیر از راننده به برخی عملکردهای حساس محدود خواهد شد.
همچنین سیستم‌های روشنایی پیشرفته که امکان نمایش الگوها، نوشته‌ها یا پیام‌های سفارشی را در نمای خارجی خودرو فراهم می‌کنند، تحت نظارت بیشتری قرار خواهند گرفت. مقامات می‌خواهند خودروسازان برای نوع محتوای قابل نمایش و شرایط استفاده از این تجهیزات محدودیت‌هایی در نظر بگیرند تا عملکرد چراغ‌ها موجب اختلال در ایمنی ترافیک نشود.
اجرای احتمالی مقررات از ابتدای سال ۲۰۲۷
پیش‌نویس مقررات جدید در تاریخ ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شده و مهلت ارائه نظرات عمومی درباره آن تا ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ ادامه دارد.
طبق برنامه پیشنهادی، از اول ژانویه ۲۰۲۷، درخواست‌های جدید دریافت تأییدیه برای خودروها باید با الزامات مربوط به اعلام مشخصات فنی، طراحی‌های نوآورانه و مستندات آزمون‌ها مطابقت داشته باشند.
همچنین برای خودروهایی که پیش‌تر تأییدیه دریافت کرده‌اند، مهلت اول ژوئیه ۲۰۲۷ برای ارائه اطلاعات مربوط به فناوری‌های نوآورانه در نظر گرفته شده است. در صورت شناسایی مخاطرات ایمنی اعلام‌نشده، امکان توقف تولید یا فراخوان خودروهای مشمول وجود خواهد داشت.
بااین‌حال، باید توجه داشت که این مقررات هنوز در مرحله پیش‌نویس قرار دارند و تمامی جزئیات اجرایی آن‌ها قطعی نشده است. همچنین مهلت‌های مطرح‌شده به معنای الزام تمام خودروهای موجود به تعویض نمایشگر یا بازطراحی کابین تا ژوئیه ۲۰۲۷ نیست.
آیا دوران کابین‌های تمام‌لمسی به پایان می‌رسد؟
اقدامات جدید چین را می‌توان نشانه‌ای از تغییر اولویت‌ها در طراحی کابین خودروهای مدرن دانست. در سال‌های اخیر، رقابت میان خودروسازان برای ارائه نمایشگرهای بزرگ‌تر، حذف دکمه‌های فیزیکی و افزودن امکانات دیجیتال بیشتر شدت گرفته است؛ اما اکنون ایمنی و سهولت استفاده از این تجهیزات بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته‌اند.
این تغییر جهت به‌ویژه در صنعت خودروی چین اهمیت دارد؛ بازاری که بسیاری از تولیدکنندگان آن، کابین‌های دیجیتال و امکانات هوشمند را به یکی از مهم‌ترین مزیت‌های رقابتی محصولات خود تبدیل کرده‌اند. با وجود این، مقررات پیشنهادی لزوماً به معنای کنار گذاشتن نمایشگرهای بزرگ نیستند. احتمالاً خودروسازان برای حفظ امکانات دیجیتال، در عین رعایت الزامات ایمنی، ناچار خواهند شد در طراحی رابط کاربری، محل قرارگیری کنترل‌ها و نحوه تعامل راننده با سیستم‌های خودرو تجدیدنظر کنند.
در مجموع، پیام اصلی سیاست جدید چین روشن است: فناوری‌های پیشرفته زمانی ارزشمند هستند که علاوه بر جذابیت بصری و امکانات بیشتر، ایمنی راننده و سرنشینان را نیز تضمین کنند. اگر این مقررات به تصویب نهایی برسند، می‌توان انتظار داشت که در نسل‌های آینده خودروهای چینی، ترکیب متعادل‌تری از نمایشگرهای دیجیتال و کنترل‌های فیزیکی مورد استفاده قرار گیرد.
نظر شما چیست؟