روغن موتور یکی از مهمترین عوامل حفظ سلامت و عملکرد صحیح پیشرانههای درونسوز محسوب میشود و تعویض منظم آن نقش اساسی در جلوگیری از فرسودگی قطعات داخلی موتور دارد. با این حال، بسیاری از رانندگان هنگام تعیین زمان تعویض روغن، تنها به مسافت پیمودهشده خودرو توجه میکنند و تصور میکنند تا زمانی که کیلومتر خودرو به عدد توصیهشده نرسیده باشد، نیازی به تعویض روغن وجود ندارد. این در حالی است که روغن موتور حتی در خودروهایی که برای مدت طولانی مورد استفاده قرار نمیگیرند نیز بهتدریج کیفیت اولیه خود را از دست میدهد.
برای مثال، اگر خودرویی سالانه تنها هزار مایل معادل حدود ۱۶۰۰ کیلومتر حرکت کند و شرکت سازنده تعویض روغن را هر ۵ هزار مایل معادل حدود ۸ هزار کیلومتر توصیه کرده باشد، آیا میتوان روغن موتور را به مدت پنج سال بدون تعویض استفاده کرد؟ پاسخ منفی است؛ زیرا عمر مفید روغن موتور صرفاً به میزان کارکرد خودرو وابسته نیست و گذشت زمان نیز بر ویژگیهای شیمیایی و عملکرد آن تأثیر میگذارد. به همین دلیل، در بسیاری از شرایط توصیه میشود روغن موتور حتی در خودروهای کمکارکرد نیز هر ۶ تا ۱۲ ماه تعویض شود.
روغن موتور حتی زمانی که خودرو برای ماهها در پارکینگ یا گاراژ متوقف شده باشد، ممکن است دچار افت کیفیت شود. یکی از مهمترین عوامل این اتفاق، فرایند اکسیداسیون است که بهمرور زمان ترکیبات شیمیایی روغن را تغییر میدهد و میتواند توانایی آن در روانکاری و محافظت از قطعات موتور را کاهش دهد. علاوه بر این، ورود مقادیر اندک رطوبت و ذرات گردوغبار به سیستم روغنکاری نیز میتواند در بلندمدت باعث آلودگی روغن و کاهش کیفیت آن شود.
این موضوع حتی درباره خودروهای کلاسیک و کلکسیونی که از زمان تولید تقریباً هیچگاه مورد استفاده قرار نگرفتهاند نیز صدق میکند. برای نمونه، یک دستگاه هولدن کومودور HSV SS واکینشاو مدل ۱۹۸۸ که از زمان تولید در گاراژ نگهداری شده و تنها ۱۲ مایل معادل حدود ۱۹ کیلومتر کارکرد دارد، همچنان پیش از استفاده مجدد به تعویض روغن موتور نیاز خواهد داشت. پایین بودن کیلومترشمار چنین خودرویی به معنای سالم ماندن روغن اولیه آن پس از چند دهه نیست.
نحوه استفاده از خودرو و شرایط نگهداری آن نیز میتواند بر سرعت کاهش کیفیت روغن موتور تأثیر بگذارد. خودروهایی که در فضای باز پارک میشوند، معمولاً بیشتر در معرض تغییرات دمایی قرار دارند و نوسان مداوم دما میتواند فرایند تخریب روغن را در مقایسه با خودروهای نگهداریشده در محیطهای سرپوشیده تسریع کند.
از سوی دیگر، رانندگی در مسیرهای کوتاه نیز یکی از عواملی است که میتواند شرایط روغن موتور را نامناسبتر کند. هنگامی که خودرو تنها برای مسافتهای کوتاه روشن میشود، ممکن است موتور و روغن آن به دمای عملیاتی مناسب نرسند. در چنین شرایطی، رطوبتی که بهمرور وارد سیستم روغنکاری شده یا بر اثر میعان ایجاد شده است، فرصت کافی برای تبخیر پیدا نمیکند و در روغن باقی میماند. تکرار این وضعیت میتواند احتمال آلودگی روغن و آسیب به قطعات داخلی موتور را افزایش دهد.
کاهش خاصیت روانکاری تنها پیامد استفاده طولانیمدت از روغن کهنه نیست. تجمع رطوبت در روغن موتور، بهویژه زمانی که خودرو برای مدت طولانی متوقف بوده است، میتواند زمینه ایجاد خوردگی در بخشهای حساس و حیاتی پیشرانه را فراهم کند. برخلاف زنگزدگی سطحی برخی قطعات زیر خودرو که ممکن است در اثر رانندگی در جادههای نمکپاشیشده ایجاد شود، خوردگی قطعات داخلی موتور میتواند پیامدهای جدیتری داشته باشد.
برطرف کردن خوردگی داخلی موتور نیز معمولاً کار سادهای نیست و در برخی موارد به باز کردن بخشهایی از پیشرانه و انجام تعمیرات تخصصی نیاز دارد. چنین فرایندی برای مالکان عادی خودرو امکانپذیر نیست و ممکن است هزینه قابلتوجهی به همراه داشته باشد. علاوه بر این، استفاده از روغنی که کیفیت اولیه خود را از دست داده است، میتواند بر بازده عملکرد موتور تأثیر منفی بگذارد و به افزایش مصرف سوخت منجر شود.
برای جلوگیری از بروز چنین مشکلاتی، کارشناسان توصیه میکنند مالکان خودرو علاوه بر کیلومتر کارکرد، مدتزمان سپریشده از آخرین تعویض روغن را نیز در نظر بگیرند. تعویض روغن در بازه زمانی ۶ تا ۱۲ ماه میتواند برای بسیاری از خودروها مناسب باشد؛ حتی اگر خودرو تنها چند بار در ماه مورد استفاده قرار گیرد یا بیشتر روزهای سال در پارکینگ متوقف باشد. البته ملاک اصلی باید دستورالعمل شرکت سازنده، نوع روغن و شرایط واقعی استفاده از خودرو باشد.
نوع روغن موتور نیز در میزان مقاومت آن در برابر افت کیفیت اهمیت دارد. روغنهای تمامسنتتیک به دلیل ساختار شیمیایی و فرمولاسیون پیشرفتهتر، معمولاً در مقایسه با روغنهای معدنی یا معمولی مقاومت بیشتری در برابر اکسیداسیون و تخریب دارند و میتوانند ویژگیهای عملکردی خود را برای مدت طولانیتری حفظ کنند. با این وجود، استفاده از روغن سنتتیک به معنای بینیازی از تعویض دورهای نیست و این روغنها نیز باید مطابق برنامه نگهداری خودرو تعویض شوند.
برای بررسی وضعیت روغن موتور، چند روش ساده نیز وجود دارد. یکی از ابتداییترین اقدامات، بررسی ظاهر روغن با استفاده از گیج اندازهگیری سطح روغن است. روغن تازه معمولاً ظاهری شفاف و رنگی نزدیک به عسل دارد، اما ممکن است با گذشت زمان تیرهتر شود. با این حال، تیره شدن روغن بهتنهایی نشانه قطعی پایان عمر مفید آن نیست؛ زیرا برخی روغنها در جریان عملکرد طبیعی موتور و جذب ذرات ناشی از احتراق نیز تغییر رنگ میدهند.
در مقابل، مشاهده آلودگی غیرعادی، ذرات خارجی، رسوبات غلیظ یا لجن روغنی میتواند نشانهای از نامناسب بودن وضعیت روغن و ضرورت بررسی دقیقتر سیستم روغنکاری باشد. در چنین شرایطی، تعویض روغن و در صورت نیاز بررسی علت ایجاد آلودگی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در مجموع، کمکارکرد بودن خودرو تضمینی برای سالم ماندن روغن موتور نیست و حتی خودروهایی که برای مدت طولانی بدون استفاده باقی ماندهاند، همچنان به سرویس و نگهداری دورهای نیاز دارند. توجه همزمان به زمان سپریشده از آخرین تعویض روغن، میزان کارکرد، نوع روغن، شرایط محیطی و الگوی رانندگی میتواند از کاهش کیفیت روانکاری، خوردگی قطعات داخلی و هزینههای سنگین تعمیر موتور جلوگیری کند. بنابراین، مالکان خودروهای کمکارکرد، کلاسیک و خودروهایی که تنها در تعطیلات مورد استفاده قرار میگیرند نیز نباید تعویض روغن را صرفاً به رسیدن کیلومترشمار به عدد مشخصی موکول کنند.
احتراما اصلا با این متن موافق نیستم. دوستان؛ روغن موتور را طبق تجربیات گذشتگان هر ۸ تا ۱۰ هزار کیلومتر عوض کنید.اگه به ۱۵هزارتا هم برسه هیچ مشکلی برای خودرو پیش نمیاد.این دوستان نفسشون گرمه و دارن برا فروشندگان خاص تبلیغ می کنند.در کل هر وقت پولتون زیادی کرد بفکر تعویض روغن ماشین باشید.از ما بشما نصیحت…