با ارائه لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ به مجلس، حالا میتوان تصویری کلی از رویکرد دولت نسبت به واردات خودرو در سال آینده ترسیم کرد. این لایحه که بهتازگی تقدیم نمایندگان شده، حاوی جزئیاتی است که میتواند جهتگیری بازار خودرو را تحت تأثیر قرار دهد.
در بررسیهای انجامشده، بخشهای مرتبط با حوزه خودرو در این لایحه مورد توجه قرار گرفته و تلاش شده اثر تصمیمهای پیشنهادی دولت بر بازار پیشبینی شود. البته باید در نظر داشت که مفاد فعلی صرفاً در حد پیشنهاد است و تا زمانی که به تصویب نهایی مجلس نرسد، جنبه اجرایی نخواهد داشت.
زنگ خطر افزایش قیمت خودروهای وارداتی
یکی از مهمترین نکات مطرحشده در لایحه بودجه ۱۴۰۵، موضوع تعرفه واردات خودرو است. طبق آنچه دولت در این لایحه به مجلس ارائه کرده، ساختار تعرفهای واردات خودرو برای سال آینده تغییراتی خواهد داشت که میتواند مستقیماً روی قیمت خودروهای وارداتی اثر بگذارد.
بر اساس متن لایحه تقدیمی، تعرفههای واردات خودرو در سال ۱۴۰۵ به شرح زیر است:
| نوع خودرو | تعرفه واردات |
| برقی و بردافزا (EREV) | ۴ درصد |
| پلاگین هیبرید | ۱۵ درصد |
| هیبرید | ۴۰ درصد |
| بنزینی تا ۱۵۰۰ سیسی | ۴۰ درصد |
| بنزینی ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ سیسی | ۷۰ درصد |
| بنزینی ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ سیسی | ۱۳۰ درصد |
| بنزینی ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ سیسی | ۱۴۵ درصد |
| بنزینی بیش از ۳۰۰۰ سیسی | ۱۶۵ درصد |
برداشت اشتباه از کاهش تعرفه واردات
در نگاه نخست و با مقایسه لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ با بودجه سال قبل، ممکن است این تصور شکل بگیرد که دولت مسیر کاهش تعرفه واردات خودرو را در پیش گرفته است. اما بررسی دقیقتر اسناد و مصوبات اجرایی دولت نشان میدهد که این برداشت چندان با واقعیت همخوانی ندارد.
اگر مبنا را نه صرفاً ارقام مندرج در بودجه سال گذشته، بلکه تصویبنامهها و تصمیمات اجرایی دولت در طول سال قرار دهیم، مشخص میشود که تعرفه واردات خودرو در عمل با افزایش مواجه شده است. به بیان دیگر، آنچه امروز در لایحه بودجه دیده میشود نسبت به شرایط واقعی و تعرفههای اعمالشده اخیر، کاهشی محسوب نمیشود و حتی میتوان آن را تداوم یا تثبیت روند افزایشی دانست.
در جدول زیر، مقایسهای میان تعرفههای پیشین و ارقام پیشنهادی جدید ارائه شده تا تفاوتها و تغییرات اعمالشده بهصورت شفاف قابل مشاهده باشد.
| نوع خودرو | تعرفه واردات فعلی | تعرفه واردات بودجه ۱۴۰۵ |
| برقی و بردافزا (EREV) | ۴ درصد | ۴ درصد |
| پلاگین هیبرید | ۱۵ درصد | ۱۵ درصد |
| هیبرید | ۱۵ درصد | ۴۰ درصد |
| بنزینی تا ۱۵۰۰ سیسی | ۲۰ درصد | ۴۰ درصد |
| بنزینی ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ سیسی | ۴۰ درصد | ۷۰ درصد |
| بنزینی ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ سیسی | ۱۳۰ درصد | ۱۳۰ درصد |
| بنزینی ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ سیسی | ۱۴۵ درصد | ۱۴۵ درصد |
| بنزینی بیش از ۳۰۰۰ سیسی | ۱۶۵ درصد | ۱۶۵ درصد |
جهش تعرفهها؛ ضربه مستقیم به قیمت وارداتیها
بررسی دقیق ارقام پیشنهادی دولت نشان میدهد که در عمل با یک افزایش جدی تعرفه روبهرو هستیم. به بیان ساده، تعرفه واردات خودروهای هیبریدی از ۱۵ درصد به ۴۰ درصد رسیده و خودروهای بنزینی با حجم موتور تا ۱۵۰۰ سیسی نیز افزایش مشابهی را تجربه کردهاند؛ یعنی از ۲۰ درصد به ۴۰ درصد. وضعیت برای خودروهای بنزینی با حجم موتور ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ سیسی حتی سختتر هم شده و تعرفه این گروه از ۴۰ درصد به ۷۰ درصد افزایش یافته است.
نتیجه چنین تغییراتی کاملاً روشن است؛ حتی اگر به فرض غیرواقعی، نرخ ارز در سال آینده ثابت بماند، بخش عمدهای از خودروهای وارداتی با رشد محسوس قیمت روبهرو خواهند شد و فشار بیشتری به خریداران وارد میشود.
عامل پنهان اما تعیینکننده در گرانی وارداتیها
افزایش تعرفه تنها متغیر اثرگذار در گرانی خودروهای وارداتی سال ۱۴۰۵ نیست. در متن لایحه بودجه، یک تغییر مهم دیگر هم دیده میشود که کمتر به آن توجه شده است. دولت مبنای محاسبه حقوق گمرکی را از یورو ۷۵ هزار تومانی به یورو ۱۰۳ هزار تومانی تغییر داده؛ موضوعی که مستقیماً ارزش پایه خودروهای وارداتی را برای محاسبه حقوق و عوارض افزایش میدهد.
این تصمیم بهمعنای آن است که حتی پیش از اعمال تعرفههای جدید، قیمت تمامشده خودروهای وارداتی به شکل قابلتوجهی بالا میرود. نکته مهمتر اینکه اثر این تغییر فقط به وارداتیها محدود نمیشود و میتواند منجر به رشد قیمت خودروهای مونتاژی و حتی تولید داخل نیز شود، چرا که زنجیره تأمین آنها نیز به نرخ ارز وابسته است.
توپ حالا در زمین مجلس
در شرایطی که مجموعه این عوامل نوید یک سال پرهزینه برای بازار خودرو را میدهد، نگاهها به مجلس دوخته شده است. باید دید نمایندگان تا چه اندازه به جزئیات این لایحه توجه خواهند کرد و آیا در مسیر تصویب، مانعی بر سر راه افزایش قیمت خودرو ایجاد میشود یا بازار باید خود را برای موج جدید گرانی در سال آینده آماده کند.
نظر شما چیست؟