شرکت فیات در نمایشگاه خودروی پاریس از کانسپت جدیدی با نام مولتی‌پلی (Multiplay) رونمایی کرده است؛ خودرویی مفهومی با ساختار ماژولار که ویژگی‌های یک شاسی‌بلند، مینی‌ون و پیکاپ را در قالب محصولی واحد ترکیب می‌کند. این خودرو با الهام از فلسفه طراحی فیات مولتی‌پلا توسعه یافته و هدف از ساخت آن، ارائه راهکاری انعطاف‌پذیر برای پاسخ‌گویی به نیازهای متنوع خانواده‌ها در زندگی روزمره است. بااین‌حال، فیات تأکید کرده که مولتی‌پلی پیش‌نمایش مستقیم هیچ‌یک از محصولات تولیدی آینده این شرکت نیست.
مولتی‌پلی را می‌توان بازگشت روح فیات مولتی‌پلا دانست؛ مینی‌ون متفاوت و بحث‌برانگیزی که به دلیل طراحی غیرمعمول و استفاده هوشمندانه از فضای داخلی شهرت داشت. کانسپت جدید فیات نیز با رویکردی مشابه توسعه یافته، اما این بار قابلیت تغییر ساختار بدنه را به ویژگی‌های خود اضافه کرده است. مولتی‌پلی می‌تواند از یک شاسی‌بلند خانوادگی با خصوصیات مینی‌ون به یک پیکاپ دوکابین مناسب فعالیت‌های تفریحی و حمل تجهیزات تبدیل شود.
فیات این محصول را با عنوان کانسپت «سه خودرو در یک خودرو» معرفی کرده است. به گفته این خودروساز ایتالیایی، هدف اصلی از طراحی مولتی‌پلی، ترکیب بهره‌وری بالای فضای داخلی یک مینی‌ون، شخصیت و ویژگی‌های ظاهری یک شاسی‌بلند و کارایی چندمنظوره یک پیکاپ بوده است. چنین ترکیبی می‌تواند نیازهای خانواده‌هایی را برآورده کند که در طول روز با فعالیت‌های مختلفی مانند رفت‌وآمد کاری، رساندن فرزندان به مدرسه، ورزش و تفریحات خارج از خانه سروکار دارند.
از نظر طراحی ظاهری، مولتی‌پلی شباهت‌هایی به کانسپت پیکاپ فیات دارد که در سال ۲۰۲۴ معرفی شد. بااین‌حال، در محصول جدید تغییرات قابل‌توجهی در تناسبات بدنه ایجاد شده است. کاپوت خودرو به‌مراتب کوتاه‌تر شده، طراحی بخش شیشه‌ای کابین تغییر کرده و مجموعه چراغ‌ها نیز با ساختاری متفاوت شکل گرفته‌اند. با وجود این تغییرات، چراغ‌های LED پیکسلی که پیش‌تر در فیات گراند پاندا دیده شده بودند، همچنان بخشی از هویت بصری مولتی‌پلی را تشکیل می‌دهند.
ارتفاع قابل‌توجه بدنه از سطح زمین و استفاده گسترده از پوشش‌های پلاستیکی در اطراف گلگیرها، ظاهری نزدیک به کراس‌اوورها به این کانسپت بخشیده است. در مجموع، طراحی مولتی‌پلی ترکیبی از فرم جعبه‌ای و کاربردی یک مینی‌ون خانوادگی با عناصر ظاهری خودروهای شاسی‌بلند است.
مهم‌ترین ویژگی فنی و ساختاری مولتی‌پلی، قابلیت تغییر شکل بدنه آن است که به کمک معماری اختصاصی موسوم به متامورفوزی (Metamorfosi) امکان‌پذیر شده است. این ساختار به خودرو اجازه می‌دهد بدون نیاز به تعویض قطعات اصلی بدنه، از یک شاسی‌بلند خانوادگی به پیکاپ تبدیل شود.
در این فرایند، بخش عقب سقف به همراه ردیف سوم صندلی‌ها به سمت جلو حرکت می‌کند. با انجام این تغییر، قسمت انتهایی کابین به فضای بار روباز تبدیل می‌شود و خودرو ساختار یک پیکاپ دوکابین چهار نفره را پیدا می‌کند. به این ترتیب، مالک می‌تواند متناسب با نوع استفاده، میان فضای سرنشین بیشتر یا ظرفیت حمل بار بالاتر یکی را انتخاب کند.
در حالت پیکاپ، مولتی‌پلی به درِ عقب دوتکه مجهز است که دسترسی به محفظه بار را آسان‌تر می‌کند. همچنین یک پوشش جمع‌شونده برای قسمت بار در نظر گرفته شده که امکان پوشاندن محموله‌ها را فراهم می‌سازد. کف ماژولار خودرو نیز از سامانه‌ای هوشمند برای مهار و ثابت نگه داشتن بار برخوردار است تا تجهیزات و وسایل مختلف هنگام حرکت جابه‌جا نشوند.
یکی دیگر از ویژگی‌های خلاقانه این کانسپت به اسپویلر سقفی آن مربوط می‌شود. این قطعه قابلیت چرخش دارد و با تغییر موقعیت آن، یک نگهدارنده یکپارچه مخصوص حمل دوچرخه نمایان می‌شود. این سامانه برای حمل هم‌زمان دو دستگاه دوچرخه طراحی شده و بر ماهیت تفریحی و چندمنظوره خودرو تأکید دارد.
فیات مولتی‌پلی با طول ۴.۴۵ متر، حتی از جیپ کامپس نیز کوتاه‌تر است. با وجود این ابعاد نسبتاً جمع‌وجور، مهندسان فیات تلاش کرده‌اند بیشترین بهره‌وری ممکن را از فضای داخلی خودرو به دست آورند. در حالت شاسی‌بلند، کابین مولتی‌پلی دارای سه ردیف صندلی با آرایش ۶+۱ نفره است که برای استفاده خانوادگی طراحی شده‌اند.
انتخاب ظرفیت شش سرنشین در این خودرو اتفاقی نیست و ارتباط مستقیمی با تاریخچه فیات مولتی‌پلا دارد. فیات ۶۰۰ مولتی‌پلا که در سال ۱۹۵۵ معرفی شد، با وجود طول تنها ۳.۵ متر، امکان جابه‌جایی شش سرنشین در سه ردیف صندلی را فراهم می‌کرد. این ویژگی در زمان خود نمونه‌ای قابل‌توجه از استفاده بهینه از فضای محدود خودرو محسوب می‌شد.
فیات در نسل بعدی مولتی‌پلا که سال ۱۹۹۸ به بازار آمد نیز همین رویکرد را ادامه داد. این مدل با طول تنها ۳۹۹۴ میلی‌متر، از چیدمان شش‌نفره در دو ردیف صندلی بهره می‌برد و به دلیل طراحی متفاوت کابین و نحوه قرارگیری صندلی‌ها، یکی از غیرمعمول‌ترین مینی‌ون‌های بازار به شمار می‌رفت.
در کانسپت مولتی‌پلی، عدد یک اضافه در آرایش ۶+۱ به صندلی ویژه‌ای با نام پتسنجر (Petsenger) اشاره دارد که در ردیف دوم قرار گرفته است. این صندلی برای حیوانات خانگی طراحی شده و برخلاف صندلی‌های معمولی، فاقد پشتی است. استفاده از روکش سبزرنگ نیز آن را از سایر بخش‌های کابین متمایز می‌کند.
طراحی داخلی مولتی‌پلی همانند نمای بیرونی آن، رویکردی متفاوت و آینده‌نگرانه دارد. رنگ نارنجی بخش عمده فضای کابین را پوشانده و جزئیات سبزرنگ در قسمت‌های مختلف، از جمله داشبورد، به چشم می‌خورند. این ترکیب رنگی، فضایی شاد و غیرمتعارف ایجاد کرده که با شخصیت خاص خودرو هماهنگی دارد.
داشبورد مولتی‌پلی از طراحی آینده‌نگرانه برخوردار است و یک نمایشگر فوق‌عریض در آن دیده می‌شود. فرمان خودرو نیز به‌جای ساختار دایره‌ای متداول، از نوع یوغی‌شکل است که بیشتر در خودروهای مفهومی و برخی محصولات مدرن مورد استفاده قرار می‌گیرد.
صندلی سرنشین جلو نیز یکی دیگر از بخش‌های قابل‌توجه کابین محسوب می‌شود. این صندلی قابلیت تا شدن و تغییر وضعیت به حالت استراحت را دارد و می‌تواند به یک نشیمنگاه راحت و خوابیده تبدیل شود. همچنین یک بالشتک استوانه‌ای روی داشبورد تعبیه شده که در ترکیب با صندلی، شرایط مناسب‌تری برای استراحت سرنشین جلو فراهم می‌کند.
فیات تاکنون اطلاعات دقیقی درباره پلتفرم، ساختار فنی یا نوع قوای محرکه مولتی‌پلی منتشر نکرده است. بااین‌حال، طراحی بخش جلوی خودرو و نبود فضای کافی برای نصب یک پیشرانه احتراق داخلی، احتمال استفاده از سامانه محرکه تمام‌برقی را افزایش می‌دهد. بر همین اساس، به نظر می‌رسد این کانسپت با در نظر گرفتن الزامات خودروهای الکتریکی طراحی شده باشد، هرچند فیات هنوز این موضوع را به‌صورت رسمی تأیید نکرده است.
با وجود ویژگی‌های نوآورانه و قابلیت‌های متعدد مولتی‌پلی، فیات اعلام کرده که برنامه‌ای برای تولید مستقیم این کانسپت در شکل فعلی آن ارائه نشده است. این شرکت تأکید دارد که مولتی‌پلی قرار نیست معرف یک مدل تولیدی مشخص باشد، بلکه به‌عنوان آزمایشگاهی برای بررسی راهکارهای حمل‌ونقل آینده توسعه یافته است.
این رویکرد نشان می‌دهد که فیات قصد دارد از مولتی‌پلی برای ارزیابی ایده‌های جدید در زمینه انعطاف‌پذیری بدنه، استفاده بهینه از فضای داخلی و افزایش کارایی خودروهای خانوادگی بهره ببرد. بنابراین، هرچند احتمال ورود نسخه سه‌منظوره این کانسپت به خط تولید پایین به نظر می‌رسد، برخی از راهکارهای طراحی و قابلیت‌های آن می‌توانند در محصولات آینده فیات مورد استفاده قرار گیرند.
در همین زمینه، احتمال توسعه یک پیکاپ جدید با ساختار بدنه یکپارچه بر پایه زیرساخت فنی مدل‌های گریزلی (Grizzly) و گریزلی فست‌بک (Grizzly Fastback) مطرح است. چنین محصولی می‌تواند از زبان طراحی الهام‌گرفته از خانواده پاندا بهره ببرد و در نهایت به‌عنوان جایگزینی برای فیات تورو (Toro) در بازار آمریکای جنوبی معرفی شود.
از سوی دیگر، نسخه تولیدی کانسپت پیکاپ فیات که نخستین بار در سال ۲۰۲۴ به نمایش درآمد، می‌تواند بر پایه معماری اسمارت کار (Smart Car) توسعه پیدا کند. این پلتفرم از انعطاف‌پذیری فنی بالایی برخوردار است و امکان استفاده از پیشرانه‌های بنزینی، سامانه‌های هیبریدی خفیف و قوای محرکه تمام‌برقی را فراهم می‌کند.
به این ترتیب، اگرچه مولتی‌پلی در وضعیت فعلی بیشتر یک نمایشگر فناوری و ایده‌های طراحی محسوب می‌شود، اما می‌تواند زمینه‌ساز توسعه محصولات کاربردی‌تر و چندمنظوره در سبد آینده فیات باشد؛ محصولاتی که با بهره‌گیری از طراحی جمع‌وجور، فضای داخلی انعطاف‌پذیر و گزینه‌های متنوع قوای محرکه، نیازهای متفاوت خانواده‌ها و کاربران را پوشش دهند.
نظر شما چیست؟