در تازهترین تصمیم شورای رقابت، مفاد مصوبه ۸۴۶ مورد بازنگری قرار گرفت و چارچوب جدیدی برای عرضه خودرو در کشور تعیین شد. بر اساس این اصلاحیه، هر زمان که تعداد متقاضیان یک طرح فروش از میزان خودروهای قابل عرضه بیشتر باشد، تعیین خریداران تنها از طریق قرعهکشی و تحت نظارت نهادهای مسئول امکانپذیر خواهد بود.
این تصمیم میتواند روند فروش محصولات شرکتهای خودروسازی از جمله ایرانخودرو و سایپا را تحت تأثیر قرار دهد و عملاً امکان فروش خودروهای دارای تقاضای بالا بدون استفاده از سازوکار قرعهکشی را از بین ببرد.
طبق ضوابط جدید، تمامی عرضهکنندگان خودرو موظف هستند پیش از آغاز فروش، اطلاعات مربوط به محصولات، تعداد خودروهای اختصاصیافته به هر طرح و زمان ثبتنام را بهصورت شفاف در سامانههای فروش خود منتشر کنند تا متقاضیان از جزئیات عرضه آگاهی کامل داشته باشند.
همچنین در شرایطی که میزان ثبتنام از ظرفیت تعیینشده فراتر رود، انتخاب برندگان باید صرفاً از طریق قرعهکشی انجام شود. این فرآیند نیز باید با نظارت مراجع قانونی برگزار شود تا احتمال بروز تخلف، سوءاستفاده یا ایجاد رانت به حداقل برسد.
به اعتقاد کارشناسان، علت اصلی تداوم قرعهکشی در بازار خودرو، شکاف میان عرضه و تقاضاست. طی سالهای گذشته تعداد متقاضیان خرید خودرو از کارخانه بهمراتب بیشتر از ظرفیت تولید و عرضه خودروسازان بوده و همین مسئله سیاستگذاران را به استفاده از روشهایی برای توزیع عادلانهتر خودرو سوق داده است.
شورای رقابت نیز معتقد است تا زمانی که توازن مناسبی میان تولید و تقاضای بازار ایجاد نشود، قرعهکشی همچنان یکی از ابزارهای مدیریت بازار و جلوگیری از شکلگیری رانت در فروش خودرو باقی خواهد ماند.
بر اساس این اصلاحیه، طرحهای مختلف فروش از جمله فروش فوقالعاده، پیشفروش و سایر برنامههای عرضه خودرو در صورت مواجه شدن با تقاضای بیشتر از ظرفیت، ملزم به اجرای قرعهکشی خواهند بود. این موضوع بهویژه برای خودروهای پرطرفدار که همواره با استقبال گسترده خریداران روبهرو هستند، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در نتیجه، حذف کامل قرعهکشی در آینده نزدیک چندان محتمل به نظر نمیرسد و خریداران خودرو همچنان باید برای شرکت در بسیاری از طرحهای فروش پرتقاضا، منتظر برگزاری قرعهکشی باشند.
فعالان صنعت خودرو بر این باورند که پایان یافتن قرعهکشی تنها در صورتی امکانپذیر است که ظرفیت تولید افزایش یابد و فاصله میان عرضه و تقاضا کاهش پیدا کند. در چنین شرایطی خودروسازان خواهند توانست نیاز بازار را تأمین کنند و دیگر ضرورتی برای انتخاب خریداران از طریق قرعهکشی وجود نخواهد داشت.
با این حال، در وضعیت کنونی بازار خودرو کشور، شورای رقابت همچنان قرعهکشی را مناسبترین روش برای توزیع خودروهای پرتقاضا میداند. از این رو هرگاه تعداد متقاضیان از میزان عرضه فراتر رود، انتخاب خریداران باید از طریق قرعهکشی و با نظارت دستگاههای مسئول انجام شود؛ تصمیمی که میتواند بر تمامی طرحهای فروش آتی خودروسازان اثرگذار باشد.
نظر شما چیست؟