ثبت سفارش واردات خودروی سواری برای ایرانیان مقیم خارج از کشور آغاز شده است و متقاضیان میتوانند با طی مراحل تعیینشده، نسبت به واردات خودروی نو یا کارکرده اقدام کنند. این فرآیند از احراز هویت و اقامت در سامانه مدیریت یکپارچه خدمات کنسولی «میخک» آغاز میشود و پس از ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت، بررسی فنی و انجام تشریفات گمرکی ادامه پیدا میکند.
بر اساس مقررات اجرایی این طرح که در چارچوب بند «ر» تبصره یک قانون بودجه سال ۱۴۰۴ و اصلاحات بعدی آن اجرا میشود، هر فرد واجد شرایط تنها امکان ثبت سفارش یک دستگاه خودروی سواری را خواهد داشت. متقاضی باید تابعیت جمهوری اسلامی ایران داشته باشد و حداقل ۱۸ ساله باشد. همچنین اقامت وی در کشور محل سکونت باید قانونی و رسمی باشد و این اقامت باید به تایید نمایندگیهای دیپلماتیک یا کنسولی وزارت امور خارجه برسد.
یکی از شروط مهم این طرح به زمان آغاز اقامت مربوط میشود. طبق ضوابط اعلامشده، اقامت قانونی متقاضی باید حداکثر تا ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ آغاز شده باشد. بنابراین افرادی که پس از این تاریخ اقامت خود را در کشور دیگری دریافت کردهاند، در چارچوب مقررات فعلی امکان استفاده از این سهمیه را ندارند. سهمیه واردات نیز شخصی است و قابل انتقال یا واگذاری به فرد دیگر نیست و امکان تجمیع سهمیه چند متقاضی برای واردات یک خودرو وجود ندارد.
متقاضی باید پیش از مراجعه به سامانه جامع تجارت، اطلاعات هویتی و اقامتی خود را در سامانه میخک ثبت کند. در این مرحله، مدارکی از جمله گذرنامه، اسناد هویتی، مدرک اقامت قانونی و اطلاعات مربوط به سوابق کنسولی ارائه میشود و نمایندگی مربوطه پس از بررسی مدارک، وضعیت اقامت فرد را تایید میکند.
پس از تایید اطلاعات، مشخصات متقاضی به صورت سیستمی در اختیار سامانه جامع تجارت قرار میگیرد و نقش کاربری اختصاصی با عنوان «مجوز موردی ـ واردات خودروی ایرانیان مقیم خارج کشور» برای او فعال میشود. ثبت سفارش خودرو نیز از طریق همین بخش انجام خواهد شد.
محدوده خودروهای قابل واردات در این طرح شامل خودروهای نو و کارکرده میشود، اما خودروهای کارکرده نباید بیش از پنج سال از زمان ساخت آنها گذشته باشد. معیار تعیین سن خودرو، سال ساخت میلادی درجشده در اسناد رسمی خودرو است و خودروهایی که بیش از پنج سال از تولید آنها گذشته باشد، امکان ثبت سفارش در این طرح را نخواهند داشت.
از دیگر شروط مهم، سابقه مالکیت خودرو است. متقاضی باید ثابت کند خودروی انتخابشده تا تاریخ ۱۲ آذر ۱۴۰۴ به صورت رسمی به نام او بوده است. این شرط با هدف جلوگیری از انتقال صوری خودرو و سوءاستفاده از سهمیه واردات تعیین شده است.
در دستورالعمل اجرایی، برای تشخیص خودروهای نو و مستعمل نیز معیار مشخصی در نظر گرفته شده است. خودروهایی که بیش از ۹۹ کیلومتر کارکرد داشته باشند، در گروه خودروهای مستعمل قرار میگیرند. خودروهای کارکرده وارداتی نیز از الزام دریافت شناسنامه گارانتی معاف هستند، زیرا برای بسیاری از این خودروها امکان استفاده از خدمات رسمی گارانتی شرکت سازنده در ایران وجود ندارد.
با این حال، ثبت مشخصات خودرو در سامانه جامع تجارت به منزله صدور مجوز نهایی واردات نیست. پس از ثبت سفارش، پرونده باید توسط دفتر صنایع خودرو وزارت صنعت، معدن و تجارت بررسی شود و ادامه فرآیند واردات منوط به دریافت تاییدیه فنی این مجموعه خواهد بود.
در فهرست برندهای مجاز، نام تعدادی از خودروسازان مطرح آسیایی و اروپایی دیده میشود. از جمله این برندها میتوان به تویوتا، مرسدسبنز، بیامو، لکسوس، آئودی، هوندا، هیوندای، کیا، نیسان، مزدا، میتسوبیشی، فولکسواگن، ولوو، رنو، اشکودا، سوزوکی، بیوایدی، چانگان، جیلی، هاوال، امجی و وویا اشاره کرد. با این حال، صرف قرار داشتن یک برند در فهرست مجاز به معنای مجاز بودن تمام محصولات آن نیست و خودروی انتخابی باید سایر شرایط فنی، سنی و مالکیتی تعیینشده را نیز داشته باشد.
خودروهای تولیدشده توسط خودروسازان آمریکایی از این طرح مستثنی هستند و امکان واردات آنها وجود ندارد. همچنین واردات خودروهای راستفرمان مجاز نیست، زیرا این خودروها با الزامات مربوط به شمارهگذاری و تردد خودرو در ایران مطابقت ندارند.
تامین ارز نیز یکی از الزامات اصلی این فرآیند محسوب میشود. واردات در این طرح با عنوان «بدون انتقال ارز» انجام میشود؛ به این معنا که بانک مرکزی ارز دولتی، نیمایی یا ارز تخصیصی برای خرید خودرو در اختیار متقاضی قرار نمیدهد. بنابراین تمام هزینه خرید خودرو و مخارج مرتبط با واردات باید از منابع ارزی شخص متقاضی در خارج از کشور پرداخت شود. با وجود این، منشأ ارز مورد استفاده باید مطابق مقررات ارزی کشور قابل احراز باشد.
فرآیند واردات در عمل با تایید اقامت آغاز میشود. متقاضی ابتدا اطلاعات خود را در سامانه میخک ثبت و مدارک لازم برای اثبات اقامت قانونی را ارائه میکند. پس از تایید وزارت امور خارجه، مجوز موردی مربوط به واردات خودرو در سامانه جامع تجارت فعال میشود. در مرحله بعد، متقاضی خودروی واجد شرایط را انتخاب و مشخصات آن را در سامانه ثبت میکند. خودرو باید نو یا حداکثر پنج ساله باشد و سابقه مالکیت آن نیز تا تاریخ ۱۲ آذر ۱۴۰۴ به نام متقاضی ثبت شده باشد.
در مرحله نهایی، پرونده توسط دفتر صنایع خودرو وزارت صمت بررسی میشود و پس از تایید فنی، احراز منشأ ارز و انجام سایر الزامات قانونی، خودرو میتواند وارد مراحل گمرکی و ترخیص شود.
بر اساس آخرین اصلاحات مقررات اجرایی، مهلت ثبت سفارش خودرو برای ایرانیان مقیم خارج از کشور تا پایان سال ۱۴۰۵ تعیین شده است. در نتیجه، متقاضیانی که شرایط لازم را دارند باید تا پایان مهلت تعیینشده، مراحل احراز هویت، تایید اقامت، انتخاب خودرو و ثبت سفارش را انجام دهند.
در مجموع، این طرح امکان واردات یک دستگاه خودروی سواری را برای ایرانیان واجد شرایط مقیم خارج از کشور فراهم میکند، اما این امکان به معنای واردات بدون محدودیت نیست. زمان آغاز اقامت، تابعیت و سن متقاضی، سابقه مالکیت خودرو، حداکثر پنج ساله بودن خودروی کارکرده، برند و نوع فرمان خودرو، تامین ارز از منابع شخصی و تایید فنی وزارت صمت، از جمله شروطی هستند که در پذیرش نهایی درخواست واردات نقش دارند.
نظر شما چیست؟